Tấm poly hay tôn composite – nên chọn loại nào?

Kết luận ngắn: công trình dân dụng cần trong, đẹp và chịu va đập thì chọn tấm poly. Mái nhà xưởng cần ánh sáng dịu và lợp xen đúng sóng tôn thì chọn tôn composite.

Ở dạng tấm sóng, hai loại khá giống nhau nên người mua dễ nhầm, thậm chí có nơi gọi chung là "tôn nhựa lấy sáng". Bài này giải thích khác biệt từ vật liệu tới cách dùng, kèm ví dụ chi phí, để bạn hỏi đúng loại khi mua.

Khác nhau ở vật liệu

Polycarbonate (PC) là nhựa kỹ thuật trong suốt và dai, không có sợi gia cường. Tấm poly có ba dạng: đặc ruột trong như kính, rỗng ruột có hai lớp mặt và vách ngăn, và dạng sóng để lợp như tôn.

Composite (FRP) là nhựa polyester gia cường bằng sợi thuỷ tinh. Lớp sợi làm tấm cứng và ít giãn nở, đồng thời khiến ánh sáng bị tán ra nên tấm có vẻ mờ. Có loại mặt trong và loại có sợi caro đan ô vuông.

Vì thế, hai loại có thể cùng cho nhiều ánh sáng, nhưng cảm giác dưới mái khác hẳn: poly giống nắng trực tiếp, composite giống ánh sáng qua lớp kính mờ.

Sáu khác biệt khi sử dụng

Ánh sáng

Poly trong cho ánh sáng mạnh, thấy được bầu trời, nhưng dễ chói và tạo vệt nắng. Composite sáng đều, dịu mắt, hợp với nơi có người làm việc lâu bên dưới. Kết quả thử của nhà sản xuất cho tôn poly sóng trong đạt khoảng 86%, còn composite trắng trong khoảng 85%, trắng đục khoảng 48%.

Chịu va đập

Poly rất khó vỡ, thường chỉ móp hoặc trầy. Composite tấm mỏng 0,6–0,8 mm có thể nứt khi bị giẫm hoặc vật nặng rơi. Loại có sợi caro chịu va đập tốt hơn loại trong.

Biên dạng sóng

Đây là lợi thế lớn của composite: có 5, 6, 9, 11 sóng, Cliplock, Seamlock và có thể làm theo mẫu tôn. Poly sóng có ít biên dạng hơn, nên khi lợp xen cần kiểm tra kỹ độ khớp.

Giãn nở theo nhiệt

Poly giãn nở nhiều hơn, nên phải khoan lỗ rộng hơn thân vít 2–3 mm và chừa khe ở mép. Composite ổn định hơn nhờ sợi thuỷ tinh, nhưng vẫn cần khoan mồi đúng cách.

Tạo hình

Poly đặc ruột uốn nguội được thành vòm, bán kính tối thiểu thường khoảng 150 lần độ dày. Composite có dạng cuộn phẳng cho khung vòm bán kính lớn, nhưng uốn hạn chế hơn.

Theo thời gian

Cả hai đều phụ thuộc vào lớp chống UV. Poly có thể giảm độ trong và ố vàng dần, nhất là khi lắp ngược mặt UV. Composite có thể bạc màu và lộ sợi nếu lớp phủ kém, làm ánh sáng giảm dần. Hãy hỏi rõ lớp phủ và thời hạn bảo hành của từng dòng.

So sánh chi phí trên cùng một mái

Ví dụ lợp xen 40 m dài tấm sóng trên mái nhà ở, độ dày khoảng 1 mm, theo bảng giá tham khảo:

• Tôn poly 11 sóng dày 1 mm (111.000 đ/md): 4.440.000 đ.
• Composite 11 sóng tròn có sợi caro dày 1 mm (103.500 đ/md): 4.140.000 đ.
• Composite 9 sóng vuông có sợi caro dày 1 mm (115.500 đ/md): 4.620.000 đ.

Với tấm sóng mỏng, chênh lệch giá không lớn, nên hãy quyết định dựa trên ánh sáng và biên dạng trước. Khi lên dày hoặc chuyển sang poly đặc ruột dạng phẳng, chênh lệch lớn hơn nhiều.

Chọn nhanh theo công trình

• Giếng trời, mái vòm: poly đặc ruột.
• Mái hiên mặt tiền, quán cà phê: poly đặc ruột màu trà, xám hoặc trắng sữa.
• Mái sân, mái để xe rộng: poly rỗng ruột hoặc poly sóng.
• Mái nhà xưởng, kho: composite sóng hoặc Cliplock, Seamlock.
• Vách xưởng, nhà lưới: composite cuộn phẳng.
• Chuồng trại: composite sợi caro, màu trắng đục.

Những hiểu lầm thường gặp

• "Composite luôn rẻ hơn": chưa chắc. Trong bảng giá, tấm sóng hai loại có những mức gần nhau. Cần so đúng biên dạng và độ dày.
• "Trong hơn là tốt hơn": không phải với xưởng hay khu ngồi lâu, nơi ánh sáng tán đều dễ chịu hơn.
• "Lợp xen thì loại nào cũng được": sai biên dạng sẽ hở mí và dột, dù vật liệu tốt.
• "Tấm dày không cần lót ván": không nên giẫm trực tiếp lên bất kỳ tấm lấy sáng nào.

Lưu ý theo vùng

Ở miền Nam nắng quanh năm và miền Trung có gió Tây khô nóng, chỗ ngồi lâu nên tránh tấm trong. Vùng ven biển nên chú ý khung và vít chống gỉ. Miền Bắc có mùa nồm, tấm dễ đọng nước mặt dưới, nên xử lý thông gió kỹ. Xem thêm cách chọn màu tôn lấy sáng.

Bảng dưới đây tóm tắt các tiêu chí và khoảng giá tham khảo.