Lợp giếng trời lấy sáng cho nhà phố

Nhà ống sát vách hai bên gần như chỉ còn giếng trời để đưa ánh sáng và gió vào giữa nhà. Mái giếng trời phải sáng và kín mưa, nhưng không được biến khoảng thông tầng thành nơi tích nhiệt rồi hắt nóng xuống các phòng.

Hai lỗi hay gặp nhất là dột ở mép khung và nóng do bịt kín. Cả hai đều tránh được nếu tính đúng ngay từ khi làm khung, trước khi chọn tấm.

Chọn vật liệu lợp

Tấm poly đặc ruột: lựa chọn phổ biến

Poly đặc ruột trong gần như kính, có lớp chống UV và khó vỡ. Tấm 5 mm chỉ nặng khoảng 6 kg/m², nên khung nhẹ hơn và lắp dễ hơn. Điểm yếu là dễ trầy và độ trong giảm dần theo năm.

Kính cường lực: trong và bền màu

Kính không ố và giữ độ trong lâu dài. Tuy nhiên, kính 10 mm nặng khoảng 25 kg/m², cần khung chắc, chi phí cao và khi vỡ phải thay cả tấm. Bài tôn nhựa lấy sáng hay kính so sánh chi tiết hơn.

Poly rỗng ruột: khi chỉ cần ánh sáng

Poly rỗng ruột có giá theo m² thấp và bớt truyền nhiệt, nhưng nhìn thấy sọc vách, không thấy rõ bầu trời. Loại này hợp với giếng trời ở khu phụ như bếp sau, sân giặt.

Chọn độ dày và màu

Độ dày

• 4,7–5 mm: có người bước lên vệ sinh hoặc khung thưa.
• 3 mm: ô nhỏ dưới 1 m², khung dày và không có người bước lên.

Dù tấm dày, vẫn nên đặt ván lót khi lên mái để phân bố lực.

Màu

• Trắng trong: giếng trời có khe thoáng hoặc không nằm ngay trên chỗ ngồi.
• Trắng sữa: ánh sáng tán đều, hợp với phòng khách, phòng làm việc bên dưới.
• Xám, trà: giảm chói và nóng khi nắng trưa chiếu thẳng xuống, đổi lại nhà tối hơn.

Có thể thêm lưới hoặc rèm che nắng dưới tấm để điều chỉnh theo mùa. Xem độ truyền sáng từng màu.

Chọn kiểu mái giếng trời

Mái dốc một phía

Đơn giản, dễ thi công và thoát nước. Dốc tối thiểu khoảng 5°, hướng thoát về máng của mái chính.

Mái hai dốc hoặc mái chóp

Thoát nước nhanh và nhìn đẹp, hợp với giếng trời lớn. Đổi lại có thêm đường nóc cần xử lý kín nước.

Mái nâng có khe thoáng

Đặt mái lấy sáng cao hơn tường giếng trời 20–40 cm, để hở các mặt bên và lắp lưới chắn côn trùng. Khí nóng bay lên và thoát qua khe, nhờ đó giếng trời hoạt động như ống hút gió cho cả nhà.

Đây là cách hiệu quả nhất để giếng trời không bị nóng. Hãy làm thêm ô văng hoặc cho mái chồm rộng để mưa không tạt vào khe. Ở vùng hay có mưa bão, khe nên nhỏ hơn và neo khung chắc hơn.

Năm bước chống dột

1. Làm gờ bao cao hơn mặt sàn mái ít nhất 15–20 cm để nước không tràn vào.
2. Cho tấm chồm ra ngoài khung 5–10 cm để nước nhỏ ra ngoài, không chảy ngược vào mép.
3. Khoan lỗ rộng hơn thân vít 2–3 mm, dùng vít có ron cao su.
4. Nẹp mép bằng nhôm, trám silicon trung tính ở chân nẹp. Silicon gốc axit làm rạn tấm.
5. Chừa khe giãn nở 3–5 mm ở mép tấm trong nẹp.

Vì sao phải chừa khe? Polycarbonate giãn nở nhiều hơn kính và thép, khoảng 0,065 mm cho mỗi mét dài trên 1 °C. Tấm dài 3 m khi nhiệt độ thay đổi 40 °C sẽ dài thêm khoảng 3 × 40 × 0,065 ≈ 8 mm. Không chừa khe thì tấm dễ cong vênh hoặc nứt quanh lỗ vít.

Chi phí tham khảo

Giếng trời 1,2 × 2,5 m có diện tích 3 m². Cộng phần chồm mép và hao hụt, cần khoảng 3,6 m²:

• Poly đặc SL-VN 4,7 mm (585.000 đ/m²): 3,6 × 585.000 = 2.106.000 đ.
• Poly đặc KOOLITE 4,7 mm (634.500 đ/m²): 3,6 × 634.500 = 2.284.200 đ.
• Poly đặc KRYSTAL 5 mm (939.400 đ/m²): 3,6 × 939.400 = 3.381.840 đ.

Chi phí trên là tiền tấm, chưa tính khung, nẹp, vít và công lắp. Giá có thể thay đổi, xem bảng giá tham khảo.

Vệ sinh và kiểm tra định kỳ

• Rửa bằng nước sạch và xà phòng nhẹ vài lần một năm, không dùng bàn chải cứng hay dung môi.
• Kiểm tra keo chân nẹp và vít trước mùa mưa.
• Dọn lá cây ở máng và gờ bao để nước không dâng qua mép.
• Luôn lót ván và dùng dây an toàn khi lên mái.