Mái lấy sáng cho nhà xưởng, nhà kho

Xưởng mái tôn rộng, ít cửa sổ thường phải bật đèn cả ngày, nhưng các góc xa vẫn thiếu sáng. Lợp xen tôn lấy sáng là cách trực tiếp để đưa ánh sáng tự nhiên vào, không phải đục mái làm cửa.

Làm đúng thì xưởng sáng đều và bớt phụ thuộc đèn ban ngày. Làm sai thì có vệt nắng gắt trên khu làm việc, xưởng nóng hơn hoặc dột ở mối nối. Trang này đi qua các quyết định chính cho chủ xưởng, nhà thầu và bộ phận mua hàng.

Lấy sáng bao nhiêu là đủ?

Tỷ lệ phổ biến là 10–15% diện tích mái, tuỳ công việc bên dưới:

• Khoảng 10%: kho hàng, xưởng cơ khí nặng, khu không cần nhìn chi tiết.
• 12–15%: xưởng may, lắp ráp, đóng gói, kiểm hàng.
• Trên 15%: ít khi cần vì ánh sáng tăng nhưng nóng và chói cũng tăng.

Đây là tỷ lệ tham khảo từ thực tế. Với nhà máy có yêu cầu chiếu sáng cụ thể, đơn vị thiết kế nên tính toán theo tiêu chuẩn áp dụng cho công trình, rồi dùng đèn điện bổ sung ở khu cần sáng hơn.

Chọn loại tấm theo kiểu mái

Mái tôn bắn vít

Dùng tôn composite dạng sóng đúng biên dạng 5, 6, 9 hoặc 11 sóng. Tấm cho ánh sáng tán đều, phù hợp nơi có người làm việc lâu.

Mái khoá sóng

Mái Cliplock, Seamlock bắt buộc dùng tấm lấy sáng cùng biên dạng khoá. Tấm sóng thường không kẹp được vào đai và phải bắn vít xuyên, dễ gây dột.

Xưởng nhỏ, mái che bãi

Tôn poly sóng trong hơn và chịu va đập tốt hơn, nhưng ít biên dạng và có thể tạo vệt nắng.

Vách phía trên tường bao

Tấm composite cuộn phẳng làm thành dải vách lấy sáng, hữu ích khi không muốn can thiệp vào mái.

Chọn màu

• Trắng đục: ánh sáng dịu, ít tạo vệt, hợp với khu có người làm việc.
• Trắng trong: sáng nhất, hợp với kho cao, ít người và hàng không sợ nắng.
• Xanh: giảm bớt ánh sáng, nhưng làm ánh sáng trong xưởng hơi ngả màu. Cần cân nhắc ở khu kiểm màu.

Theo nhà sản xuất, hiệu suất lấy sáng của tôn composite khoảng 85% với trắng trong, 73% với xanh ngọc, 48% với trắng đục và 41% với xanh dương.

Bố trí tấm lấy sáng trên mái

1. Đi theo hàng dọc từ gần nóc xuống gần máng, ưu tiên tấm liền chiều dài, hạn chế nối với tôn kim loại theo chiều dốc.
2. Phân bố đều: mỗi 7 tấm tôn kim loại xen 1 tấm lấy sáng tương đương 12,5%; mỗi 9 tấm xen 1 tương đương 10%. Không dồn cả vào một khu.
3. Tránh đặt ngay trên bàn máy, khu có màn hình và hàng nhạy với nắng.
4. Giữ tôn kim loại ở đầu nóc để dễ úp nóc chống dột.
5. Đối xứng hai mái để hai bên xưởng sáng tương đương. Mái hướng Tây có thể dùng tấm trắng đục hoặc giảm số hàng.

Độ dày cho mái nhà xưởng

• 1–1,2 mm: mức nên dùng với xà gồ khoảng 1–1,2 m.
• 1,5–2 mm: vùng gió mạnh, mái khẩu độ lớn hoặc hay có người lên bảo trì.
• Tránh 0,6–0,8 mm: dễ nứt khi có người đi lại trên mái.

Ví dụ dự toán

Xưởng 24 × 60 m, mái hai dốc, mỗi dốc 12,5 m:

1. Diện tích mái: 2 × 12,5 × 60 = 1.500 m².
2. Lấy sáng 12%: 1.500 × 12% = 180 m².
3. Khổ hữu dụng khoảng 1 m (kiểm tra theo sóng thực tế): 180 ÷ 12,5 ≈ 14,4 hàng. Chia đều hai mái, chọn 8 hàng mỗi dốc, tổng 16 hàng.
4. Số mét dài: 16 × 12,5 = 200 md.

Tiền tấm theo bảng giá tham khảo:

• Dày 1 mm (143.600 đ/md): 200 × 143.600 = 28.720.000 đ.
• Dày 1,2 mm (191.400 đ/md): 200 × 191.400 = 38.280.000 đ.

Chưa tính hao hụt, vít, ron, silicon, nhân công và phí giao. Với mái lớn, hãy gửi bản vẽ để được kiểm tra lại biên dạng và số hàng.

Lắp xen vào xưởng đang hoạt động

Nhiều xưởng cải tạo trong lúc vẫn sản xuất. Một số điểm nên thống nhất trước với đội thi công:

• Chụp ảnh mặt cắt tôn và đo bước sóng trước khi đặt hàng. Tôn cũ có thể không còn đúng tên sóng ban đầu.
• Thay từng khoang, che chắn khu máy móc và hàng hoá bên dưới.
• Kiểm tra tôn cũ xung quanh. Nếu tôn đã gỉ nặng ở mí, mối ghép mới cũng khó kín nước.
• Thay vít và ron cũ quanh vị trí lắp.

An toàn và bảo trì

Tấm lấy sáng không phải là mặt đi lại. Đây là rủi ro lớn nhất khi làm việc trên mái.

• Luôn lót ván, đi đúng tuyến và đeo dây an toàn.
• Đánh dấu rõ các hàng lấy sáng, cân nhắc căng lưới an toàn bên dưới.
• Kiểm tra vít và mí sau mùa mưa bão.
• Thay tấm khi bề mặt bạc màu, lộ sợi, ánh sáng giảm rõ hoặc có vết nứt.

Kho hàng đại diện tại các khu công nghiệp

Triệu Hổ có kho hàng đại diện tại nhiều KCN trên cả nước, như Quế Võ, Đình Vũ, VSIP, Nhơn Trạch. Tra kho đại diện theo tỉnh rồi gửi biên dạng tôn cùng địa chỉ để nhận phí giao.

Hình ảnh mái lấy sáng nhà xưởng